Bebeklikte Gelişim ve Yürüme

Sayı : 27 / Mayıs 2014, Konu Başlığı : Çocuk Eğitimi

Çocukların doğumu ile iki yaşı arasındaki gelişim dönemine “Bebeklik Dönemi” denir. Bebeklik dönemi çocuğun en hızlı şekilde geliştiği çağdır. Bu çağda bebeğin gelişiminin normal seyrinde ilerlemesi çok önemlidir.

Her ne kadar gelişme hızı çocuktan çocuğa fark gösterse de, gelişimin fazla gecikmesi sağlık problemlerinin işareti olabilir. Bu yüzden bebeğimizin gelişimini takip etmek için, aylara göre gösterdiği gelişim periyodunu bilmek faydalı olacaktır.

1 Aylık Bebek:

Refleks olarak, yani yaratılışına konulmuş bir yetenek ve istemsiz bir hareket olarak yaptığı emme, yutma, ağlama gibi davranışlar dışında fazla hareket edemez. Bir ay biterken ancak yüz üstü konulduğu başını biraz kaldırabilir. Annesinin sesini tanıyıp ona doğru yüzünü çevirebilir. Gözüne parlak ışık gelince gözünü kırpıştırır. Yüzükoyun yatırılınca başını yana çevirerek yanağını yatağa dayayabilir. Başını sağa sola çevirebilir. Yanağına veya dudağına dokunulduğunda arama refleksi yapabilir.

2 Aylık Bebek:

Anne kucağında olmayı sever. Kendini güvende hissetmek ister. Yüksek ses duyduğunda irkilir, kollarını açar. Parmağınızla avucuna dokunduğunuz zaman parmağınızı yakalar. Elini bilinçsizce ağzına götürebilir. Sırt üstü yatarken ellerinden tutup kaldırmaya çalışırsanız başı arkaya düşer. Yüzükoyun yatınca çenesini ve göğsünü birkaç santimetre kaldırabilir. Yüzükoyun dururken ayakları altına elinizle destek verirseniz iterek kendini ileriye doğru itebilir.

3 Aylık Bebek:

Ellerine bakar, eline verilen nesneleri ağzına götürür. Kol ve bacak hareketleri artar. Bu şekilde hem kasları gelişir hem de kendi uzuvlarını kullanma becerileri gelişir. Bu yüzden bebekleri sıkı kundak yapmamalıdır.
Anneye doğru veya kendisine uzatılan nesnelere doğru uzanır. Yüzükoyun yatırıldığında kollarından destek alarak hareket etme becerisi artar.

4 Aylık Bebek:

Arkasına yastık konularak oturmaya başlayabilir. Başını dik tutma konusunda gelişme kaydeder. Eline verilen nesneleri bir elinden diğerine geçirebilecek kadar ellerini kullanabilir. Ses çıkarmak için çıngırak gibi oyuncaklarla oynayabilir. Dirseklerinden destek alarak kendini hareket ettirmeyi başarabilir. Çocuğunuzun kas gelişimi için onunla oyun oynayın. Bebeğinizi gömüleceği kadar yumuşak bir yatağa değil destek alabileceği kadar sertliğe sahip bir yere yatırın. Mesela yatağı yerine yere serilecek, ikiye katlanmış bir battaniye üzerinde tepinmesi çok daha iyi olur.

5 Aylık Bebek:

Arkasına yastık konulmadan oturmaya başlayabilir. Yattığı yerde yuvarlanarak hareket edebilir. Sırt üstü yatarken ayaklarını yakalar ve ağzına götürür. Daha önce istemsizce yaptığı parmak yakalama, aranma, ayaklarını yere basma refleksleri kaybolur. Bilinçli olarak, öğrenerek yaptığı hareketler giderek artar. Etrafında ilgisini çeken seslere, nesnelere gösterdiği ilgi belirginleşir. Kendine ait tercihler yapmaya başlar. Bu dönemde hareketleri kısıtlayan mama sehpası, yürüteç gibi yerlerde uzun süre hapsetmek doğru olmaz. Çocuğun hareketlerini kısıtlar ve gelişimini aksatır. Sadece kısa aralıklarla konulabilir.

6 Aylık Bebek:

Emekleyebilir veya yüzükoyun olarak başını ve kollarını uzun süre tutabilir, dönebilir. Yüzükoyun oyun oynayabilir, ağırlığını bir elin üzerine verip diğeriyle önüne konulan eşyaları inceleyebilir. Onu emeklemeye teşvik etmek için biraz ileriye sevdiği eşyaları koyabilirsiniz.

Artık bedenini kullanmaya alışmıştır, birçok karmaşık hareketler yapabilir. Taklit yoluyla öğrenme becerileri de gelişmiştir. Karşısındaki yetişkinin kol ve bacaklarıyla yaptığı hareketleri taklit edebilirler. Parmak oyunları oynanırsa bunları kendisi de yapmaya çalışır.

7 Aylık Bebek:

Artık kendi başına dik olarak oturur. Emekleyebilir veya istediği tarafa doğru emekler gibi sürünerek, yuvarlanarak, kendini çekerek ulaşmaya çalışır. Koltuk altından tutulursa adım atmaya çalışabilir ama bunlar henüz rastgele adımlardır.

8 Aylık Bebek:

Uyanınca kendi başına kalkıp oturur. Diz üstünde de oturabilir. Annesinin kucağından inip sonra tekrar kendisini kucağa aldırmak için geri döner. Elleriyle birçok karmaşık hareketi yapmaya başlamıştır. Mesela iki eliyle iki farklı oyuncağı tutup birbirinin içine koymak, çıkarmak, üst üste koymak gibi hareketler yapabilir.

9 Aylık bebek:

Bazı bebekler bir yere tutunarak ayakları üzerinde durabilir. Bu aydan itibaren nadiren yürüyen bebekler de olabilir. Çoğu bebek bu aylarda tutunarak kendini kaldırır. Genellikle istediği bir eşyayı ele geçirmek için bir örtüyü tutup kendine doğru çekebilir.

10 Aylık Bebek:

Bazı bebekler tek elinden tutulunca ayakta durabilir. İki elinden tutunca kendini güvende hissedip ilk adımlarını atar. Bu dönemde yürüme alıştırmalarında fazla zorlamamak gerekir. Birkaç kere düşerse canı acıyıp kızgınlık duyabilir ve bir daha denemek istemeyebilir. Çocuk kasları hazır olmadan yürüyemez, zorlamanın faydası yoktur.

11 Aylık Bebek:

Tutunarak yürüme denemelerinde ilerleme gösterir. Mesela bir elinde nesne varken tek eliyle tutunarak yürüyebilir. Tutunduğu eşyaların hafif veya dengesiz olması halinde düşebilir. Bu yüzden yürüyeceği yerde sehpa gibi eşyaların bulunmamasına dikkat etmelidir.

12 Aylık Bebek:

İlk bağımsız adımlarını atabilir. Önce kollarından tutularak yürütülüp sonra kendi başına birkaç adım attırılabilir. Adım atmak istemeyip ayakta da durabilir.

Bebeklerin yüzde doksanı 11 ay ila 15 ay arasında ilk bağımsız adımlarını atarlar. Ancak her çocuğun gelişim tablosu farklı olabilir. Çocuğunuzun kendi başına yürümesi 18 aya kadar uzayabilir. Hemen telaşa kapılmaya gerek yoktur. Ancak çocuğunuzda başka alanlarda da gelişim gecikmeleri ve rahatsızlıklar varsa doktor ile görüşmeniz uygun olur.

Bebeğiniz Hala Yürümediyse:

Anne babalar çocuklarının gelişimini takip etmeye dikkat ederler. Genellikle aynı yaşlarda çocukları olan anneler bir araya gelince kendi çocuklarını başka çocuklarla mukayese ederler.

Aslında çocuğunuzu başkalarıyla kıyaslamanız sağlıklı sonuçlara ulaştırmaz. Çünkü her çocuğun gelişim hızı farklıdır. Hatta gelişimi, fizikî gelişim, hareketlerde gösterdiği gelişim, dil- konuşma gelişimi, sosyal ve duygusal gelişim gibi başlıklara ayırdığımız zaman her çocuk bunların her birinde kendine özel bir hızla ilerler. Mesela kimi çocuk erken konuşur ama geç yürür.

Çocukların erken doğum, küçük yaşta geçirilen hastalıklar gibi sebeplerle fiziki açıdan gelişmesi gecikmişse bu da yürümeyi geciktirebilir. Çocuğun dengede kalabilmesi için kasları yeterince gelişmelidir.

Çocukların zamanında yürümesini zorlaştıran bir faktör de çocuğun kilosudur. Yaşına nazaran vücut ağırlığı fazla olan çocuklar, doğal olarak bir yere tutunarak kendilerini yukarı çekmekte zorlanırlar. Bu da yürüme becerisini kazanmalarını geciktirir.

Bunun yanında çocuğunuzun yürüme cesaretini kıran durumlar da olabilir. Mesela bebekler yürümeyi öğrenirken sık sık dengelerini kaybedip düşerler. Düştüğü zaman etrafındaki kişiler fazla tepki gösterirse çocuk korkabilir ve bunu denemekten vazgeçebilirler.

Bu yüzden düşmeleri normal karşılamaya çalışın.

Ayağına ağır ve sıkı ayakkabılar giydirmeyin. Ortopedik ayakkabıların çocuklara hiçbir faydası olmadığı anlaşılmıştır.

Çocuğun ayağının kaymasına sebep olan parlak, kaygan patikler de giydirmeyin. Çocuk ayakkabı ve patiklerini çıkarıyorsa giymeye zorlamayın. Onun dili yok ki size derdini anlatsın. Demek ki rahat hareket edemiyor.

Çocuğunuzun kıyafeti hareketlerini engellemeyecek şekilde olmalıdır. Kat kat giydirip hantallaştırmayın.

Evinizin döşemesi çocuğun ayağını kaydırıyorsa bu da çocuğu tedirgin edip yürümeyi denemesini engelleyebilir. Bu durumda ayağına kaymayan çorap giydirin veya en iyisi çıplak ayakla gezmesine izin verin. Çocuk ayağıyla yeri hissedince daha çok güven duyacaktır.

Çocuğun tutunacağı eşyaların sağlam durmasına önem verin. Çocuğunuz tutunduğu zaman sallanan, kayan veya devrilen eşyalar kazalara yol açar ve çocuğun deneme yapmasını engeller.

Emekleme konusunda çok başarılı olmak da bebeklerin daha geç yürümesine sebep olabilir. İstedikleri yere emekleyerek daha hızlı ulaşabileceklerini fark eden bebekler yürümek yerine emeklemeyi tercih edebilirler.

Çocuğun yürümesine ilgi gösterin. Ellerinden tutarak yürüme denemesi yaptırın. Ancak kendisini hazır hissetmediği halde aniden ellerini bırakmayın. Bu onu korkutuyorsa zorlamayın. Sık sık düşmek onun canını sıkabilir.

Yürümek istemiyorsa ona kınayıcı davranmayın. Emeklemesine mani olmayın. Emeklemek bacak kaslarını güçlendirecektir. Yürümeye hazır olmasına yardım edecektir.

Çocuğu hareketsiz kalacağı beşik, mama sandalyesi, yürüteç ve benzeri yerlerde uzun süre tutmayın. Bol bol oyunlar oynayın. Hareketli olmasına kızıp engel olmayın.

Çocuk adım atmaya çok fazla korkuyorsa dikkatini başka şeylere çekin. Yürümesine çok fazla odaklanmayın ve baskı hissettirmeyin.

Çocuğunuzu sade döşenmiş bir odada, halı üzerinde uzun süre kendi halinde bırakın. Çok fazla kucağınızda taşıyıp tembelliğe alıştırmayın. Kendi bedeniyle yaptığı becerileri keşfetmesi için zaman tanıyın.

Hekime Başvurulması Gereken Durumlar

Çocuğunuzun yürümesi, birçok açıdan gelişimini tamamlayıp hazır olmasına bağlıdır. Eğer çocuğunuzda yürümenin gecikmesi dışında başka gecikmeler ve gerilikler de görüyorsanız çocuk doktoruna danışın. Çünkü hastalıkların tedavisinde erken teşhis en önemli faktörlerdendir.

Kaba motor becerilerin gecikmesine neden olan başlıca hastalıklar, genetik yolla aktarılan kas hastalıklarıdır. Aynı ailede birden fazla kişi hastalıklı genleri taşıyorsa kas hastalığının görülme riski artar.

Kas hastalığı olan bebeklerde, yukarıda saydığımız aylara göre hareketlerin gelişimi hızında genel bir gerilik görülür. Mesela üç aylık olduğu halde yüzükoyun konulduğunda başını tutamama, kaslarda gevşeklik, kol ve bacaklarda şekil bozuklukları ve nefes almada güçlük gibi belirtiler görülebilir.

Kas hastalıklarının kesin tedavisi olmasa da hastalığın ilerleyişi ile meydana gelebilecek problemleri geciktirmeye yönelik fizyoterapi rehabilitasyon uygulamaları vardır. Bu uygulamaların amacı çocuğun kas kuvvetinin korunması, kuvvet kaybının geciktirilmesi ve yaşam kalitesinin yükseltilmesidir. Bu uygulamaların başarılı olabilmesi için programa sadık kalınması önemlidir.

Çocuğunuzun bir hastalığı olmadığı halde gelişme geriliği olabilir. Doktor tavsiyesi ile beslenmesine, hareketlerine destek verebilirsiniz.

Dikkat edilmesi gereken bir konu da şudur: çocuğa birden bire D vitamini, kalsiyum tabletleri ve benzeri ilaçlar verilmemelidir. Hiçbir faydası olmadığı gibi üstelik bunlar çocuğun böbreklerini bozabilir. Doktor tavsiyesi olmadan ilaç kullanılmamalıdır.


Sayı : 27
Büyük Kapak