Çocuğumu Ayıp ve Küfür Sözlerden Nasıl Vazgeçirebilirim?

Sayı : 9 / Kasım 2012, Konu Başlığı : Kendimizi Tanıyalım

Çocuklarımız bu dünyaya boş bir sayfa gibi gelirler. İyi veya kötü her şeyi aile ve çevrelerinden öğrenirler. Anne babaların en büyük gayreti, çocuklarının iyi bir terbiye alarak yetişmesidir.

Hiçbir anne baba çocuklarının çirkin sözler söylemesini istemez. Ancak çocuklar bu sözleri bir yerlerden duyar.

Çocuk terbiyesinin en zor yanlarından biri, onlara olumsuz çevre şartlarına rağmen iyi bir eğitim vermektir. Ne yazık ki çağımızda birçok ortam ve iletişim imkânı müstehcen sözlerin ve çirkin hareketlerin de öğrenilmesine vasıta olabilmektedir.

Okul ve çevresi, her türden ailenin çocuklarının bir arada bulunduğu bir ortamdır. Bazı yayınlar ve internet siteleri ayıp ve küfürlü sözlerle doludur.

Bilhassa çocuk ve gençlerin çok sevdiği, mizah unsuru içeren videolarda, karikatürlerde, fıkralarda ve benzeri güldürücü yapımlarda ayıp ve çirkin sözlere çok sık yer verilmektedir.

Peki biz buna rağmen çocuklarımızın bu sözlere alışmasını nasıl engelleyebiliriz? Çocuklarımızın bu sözleri kullanmaması için en uygun davranışları biliyor muyuz? Yanlış davranışlardan kaçınabiliyor muyuz? Size kendinizi sınayabileceğiniz bir test hazırladık:

1- Anne babalar da bazen farkında olmadan çocuklara kötü örnek olur. Mesela normal zamanlarda “Ben çocuğumun yanında asla kötü sözler söylemem” diye düşünürsünüz. Ancak öfkelendiğiniz anlarda kontrolünüzü kaybedip farkında olmadan kötü sözler söyleyebilirsiniz. Siz öfkelendiğiniz zaman ne yaparsınız?

a- Çok çirkin sözleri hiçbir zaman kullanmam. Ancak trafikte çok öfkelendiğim zaman kendimce daha masum gördüğümüz bazı kötü sözleri kullandığım olmuştur. Mesela “uzun kulaklı hayvanın” adının geçtiği hakaret sözlerini söylerim. Bazen çirkin sözleri yarım yamalak söylerim. Bazen çok kızınca ağzımdan kaçırır, ardından “tövbe tövbe…” derim.

b- Öfkeli olduğum zaman beni öfkelendiren durum üzerine konuşurum, hakaret etmem. Çirkin sözler sadece onu söyleyeni küçük düşürür.

Cevap: Çocuklarımız duygularını yönetme hususunda da bizi örnek alırlar. Biz öfkelendiğimiz zaman bir eşyayı tekmeliyorsak, birilerinin üzerine yürüyorsak, bağırıyorsak, hakaret ediyorsak; çocuğumuz bizden şunu öğrenir: “Öfkelenince böyle davranışlar gösterilir. İnsan öfkesini bu şekilde gösterir veya deşarj eder”

Eğer biz bunu yapıyorsak çocuğumuz da öfkelendiği zaman bunun benzerini yapacaktır. Hatta çevreden duyup alıştığı, daha çirkin sözleri söyleyecek, daha aşırı hareketleri yapacaktır.

Bizim her şeyden önce öfkeyi nasıl kontrol edeceğimizi öğretmemiz gerekir. Öfkelenince konuşmayı değil susmayı adet edinelim. Peygamber efendimiz sallallahu aleyhi vesellem öfkelenince sükut ederdi. Bazen Hak namına duyduğu öfkeden dolayı alnındaki damar kabarırdı, yine de kötü söz söylemezdi.

"Mümin dil uzatıcı değildir, lânet okuyucu değildir, kötü iş yapan değildir, kötü söz söyleyen değildir" (Tirmizî, Kadir, 1978)

Öfkeyi kontrol etmek için Euzu besmele çekmeyi, (Tirmizi, Da’avat 53) abdest almayı, (Ebu Davud, Edeb 4) ayakta ise oturmayı, geçmezse yatmayı (Ebu Davud, Edeb 4) tavsiye etmiştir. Bunların hiçbirini yapamayacağı bir durumdaysa, pişman olacağı bir söz söylememek ve karşı tarafı tahrik etmemek için “susmayı” tavsiye etmiştir.
Eğer öfkeliyken muhakkak söyleyecek sözlere ihtiyaç duyuyorsak, dilimizi hayır dua manasına gelen sözlere alıştıralım: “Allah akıl fikir versin!” “Sübhanallah!” “Ya Rabbim sen yardım et!” gibi…

2- Çirkin sözler bazen hakaret manası dışında da kullanılabiliyor. Birçok zaman da çirkin sözler insanlara komik geliyor ve gülünüyor. Bu ise çocuklarımıza çelişkili mesaj veriyor. Mesela böyle sözler söylendiği zaman gülüyorsak çocuklarımız da “Ayıp şeyler komik ve eğlencelidir” diye düşünebiliyor. İlgi çekmek istediğinde bu sözleri kullanabiliyor. Bir filmde veya başka bir yerde ayıp sözler söylendiğinde sizin tavrınız ne olur?

a- Söyleyen kişinin o an düştüğü o durum insanı güldürüyor. Gayri ihtiyari gülüyorum. Bazen çok ayıpsa bıyık altından gülerken “tövbe tövbe…” diyorum.

b- Bir kısım insanların başkalarını güldüreceğim diye kendisini böyle bayağı bir duruma düşürmesi, aslında gülünecek değil ağlanacak bir haldir. Bunun üzerinde düşünsek asla komik bulmazdık. Ben Allah'ın yeryüzünde halife olarak yarattığı, eşref-i mahlukat olan insanoğlunun bu halini hiç de eğlenceli bulmuyorum. Gülmek bir yana görmeye bile dayanamıyorum.

Cevap: Tiyatrolarda, filmlerde veya insanlar arası konuşmalarda müstehcen, çirkin, kaba sözlere başvurularak güldürücü olmaya çalışmak aslında seyirciye ve çevreye saygısızlıktır. Kaliteli bir sanatçı insanları güldürmek için bu bayağı yöntemlere başvurmaz.

Belki insanoğlunun zaafı sebebiyle anormal ve acayip şeyler insana bir an için gülünç gelebilir. Mesela ayağı kayıp düşen bir insana gülen kişiler vardır. Ama bu aslında marazi bir durumdur. Düşene acınmalı, el uzatılmalıyken gülünmesi, nasıl vicdansızca bir durumsa kendisini bayağılaştıran bir adama gülmek de vicdana sığmaz. Hem bu davranış çocukların bu durumları eğlenceli bulmasına sebep olur.

Bu sebeple böyle müstehcen, çirkin sözleri duyunca hemen soğuk bir duruş sergileyip, bu ortamlardan uzaklaşmalıdır. Çocuklarımız bizi yanlış şeylere karşı tavır koyma hususunda tutarlı ve kararlı görürse kendileri de dikkatli davranırlar.

Peygamber efendimiz sallallahu aleyhi vesellem, müstehcen sözleri konuşmak ve dinlemekten sakındırmıştır. Birçok hadis-i şerifte Rabbimizin çık saçık, ayıp sözleri ve bunları söyleyenleri sevmediğini bildirmiştir.


Sayı : 9
Büyük Kapak